Nadzór nad wyposażeniem pomiarowym

Nadzór nad wyposażeniem pomiarowym

ISO 17025 – Przykład procedury nadzoru nad wyposażeniem pomiarowym

 

Cel procedury

Celem procedury jest ustalenie ogólnego trybu postępowania w zakresie nadzoru nad wyposażeniem pomiarowym stosowanym w laboratorium.

 

Przedmiot procedury

Przedmiotem procedury jest określenie trybu:

  • Nadzoru nad wyposażeniem pomiarowym,
  • Legalizacji, wzorcowania i sprawdzania wyposażenia pomiarowego,
  • Obsługiwania wyposażenia pomiarowego.

Zakres stosowania procedury „Nadzór nad wyposażeniem pomiarowym”.

Procedura obowiązuje te części laboratorium, które objęte są systemem jakości zgodnym z ISO 17025.

Stosowana terminologia

Stosowana terminologia jest zgodna z Międzynarodowym Słownikiem Podstawowych i Ogólnych Terminów Metrologicznych (GUM) oraz normami: PN-ISO/IEC 17025.

Sprawdzenie – potwierdzenie, przez zbadanie i zabezpieczenie dowodu, spełnienia określonych wymagań.

Odpowiedzialność

Za nadzór nad stosowaniem procedury odpowiedzialny jest Nadzorujący wyposażenie pomiarowe.

Opis postępowania

Nadzór nad wyposażeniem pomiarowym.

Klasyfikacji wyposażenia pomiarowego dokonuje Nadzorujący wyposażenie pomiarowe w porozumieniu z kierownikiem laboratorium.

Klasyfikacja i sposób wyróżniania wyposażenia pomiarowego.

Wyposażenie pomiarowe sklasyfikowano w następujący sposób:

Grupa 1: Przyrządy pomiarowe – mające wpływ na wiarygodność i dokładność badań – podlegają sprawdzeniu i/lub wzorcowaniu i/lub legalizacji.

Grupa 2: Wzorce – wykorzystywane są tylko do wzorcowania i podlegają sprawdzeniu i/lub wzorcowaniu i/lub legalizacji.

Grupa 3: Materiały odniesienia – podlegają sprawdzeniu dostarczonych świadectw / atestów potwierdzających zgodność parametrów z zamówieniem.

Grupa 4: Szkło pomiarowe – kl. A podlega jednorazowemu sprawdzeniu przed wprowadzaniem do użytku, zgodnie z zaleceniami producenta, a kl. B jest sprawdzane z częstotliwością ustaloną przez kierownika laboratorium i Nadzorującego wyposażenie pomiarowe.

Grupa 5: Aparatura pomocnicza – podlega sprawdzeniu poprawności działania przed wprowadzaniem do użytku i okresowemu sprawdzeniu poprawności działania i/lub zgodności ze specyfikacją.

W powyższych grupach wyróżniono wyposażenie:

  • Wymagające legalizacji
  • Wymagające wzorcowania
  • Wymagające sprawdzenia
  • Wymagające legalizacji i/lub wzorcowania i/lub sprawdzenia
  • Wymagające przeglądu

Sposób gromadzenia, przechowywania i nadzorowania dokumentacji związanej z wyposażeniem pomiarowym.

W skład dokumentacji związanej z wyposażeniem pomiarowym wchodzą:

  • Wykaz wyposażenia pomiarowego z grupy 1, 2, 4,
  • Książki wyposażenia pomiarowego z grupy 1, 2, 4,
  • Wykaz materiałów odniesienia z certyfikatami,
  • Dokumentacja sprawdzania szkła pomiarowego.

Wykaz wyposażenia pomiarowego sporządza kierownik laboratorium i kopię przekazuje Nadzorującemu wyposażenie pomiarowe.

Zawartość Książki wyposażenia pomiarowego.

O zawartości Książki wyposażenia pomiarowego decyduje kierownik laboratorium.

Książka wyposażenia pomiarowego, może zawierać:

  • Stronę tytułową
  • Kartę legalizacji/wzorcowania
  • Kartę sprawdzania
  • Kartę pracy
  • Kartę obsługiwania
  • Instrukcje użytkowania,
  • Instrukcje sprawdzeń,
  • Inne – wg decyzji kierownika laboratorium

Książki wyposażenia pomiarowego, w tym instrukcje sprawdzeń, użytkowania, znajdują się na stanowisku pracy lub w miejscu przechowywania wyposażenia pomiarowego.

Sposób prowadzenia zapisów dotyczących wyposażenia pomiarowego.

Grupa 1, 2 i 4: Przyrządy pomiarowe, wzorce i aparatura pomocnicza

W Książce wyposażenia pomiarowego zapisów dokonuje laboratorium k na stanowisku pracy lub w przypadku przeglądów i napraw laboratorium k wyspecjalizowany jednostki (serwisu) albo laboratorium k obsługujący przyrząd na podstawie odpowiednich dokumentów.

Grupa 3: Materiały odniesienia

Kierownicy laboratorium prowadzą wykazy materiałów odniesienia i przechowują dokumentację tych materiałów. Wykaz stosowanych w laboratorium wzorców zawiera nazwę materiału odniesienia, lokalizację przechowywania wzorca, datę ważności materiału odniesienia.

Grupa 4: Szkło pomiarowe

Dokumentacja szkła pomiarowego jest zatwierdzana i przechowywana przez kierownika laboratorium; obejmuje ona zapisy ze sprawdzenia przed wprowadzaniem do użytku wg instrukcji sprawdzania szkła pomiarowego.

Zakupy wyposażenia pomiarowego.

Sposób postępowania przy zakupie wyposażenia pomiarowego określa procedura PO05 „Zakup usług i dostaw”.

Postępowanie z wyposażeniem nowozakupionym.

Za wprowadzenie do użytkowania nowozakupionego wyposażenia pomiarowego odpowiedzialny jest kierownik laboratorium.

Etapy wprowadzenia do użytkowania wyposażenia pomiarowego:

  • Sprawdzenie, czy wyposażenie nie uległo uszkodzeniu,
  • Sprawdzenie kompletności dokumentacji,
  • Instalacja,
  • Ustalenie warunków użytkowania i przechowywania,
  • Szkolenie laboratorium ków w zakresie obsługi i użytkowania,
  • Sprawdzenie czy wyposażenie faktycznie spełnia oczekiwania laboratorium zgodnie z wymaganiami,
  • Ewentualne opracowanie instrukcji obsługi, sprawdzeń,
  • Wpisanie do wykazu wyposażenia pomiarowego i oznaczenie etykietą,
  • Decyzja kierownika laboratorium  o wprowadzeniu do użytkowania.

Tryb postępowania z wyposażeniem wadliwym.

Wyposażenie pomiarowe jest wyłączone z użycia (poprzez odpowiednie oznakowanie i / lub odizolowanie go od pozostałego wyposażenia), gdy:

  • Nie spełnia wymagań metrologicznych,
  • Uległo uszkodzeniu,
  • Zostało przeciążone lub gdy obchodzono się z nim niewłaściwie,
  • Funkcjonuje wadliwie,
  • Funkcjonowanie budzi wątpliwości,
  • Minął określony czas, po którym należało ponownie dokonać stosownych czynności metrologicznych lub obsługowych,
  • Naruszone zostały jego zabezpieczenia.

O powyższym, laboratorium k obsługujący dane wyposażenie pomiarowe informuje kierownika laboratorium i laboratorium ka nadzorującego badanie, a wadliwe wyposażenie oznakowuje naklejając czerwony pasek na etykiecie. Laboratorium k nadzorujący badanie dokonuje oceny wpływu nieprawidłowego działania wyposażenia pomiarowego na wcześniej wykonane badania. W przypadkach wątpliwości lub stwierdzenia takiego wpływu, informuje kierownika laboratorium o konieczności podjęcia działań korygujących zgodnie z procedurą „Działania korygujące i zapobiegawcze”. Decyzję o wycofaniu z użycia wadliwego wyposażenia podejmuje kierownik laboratorium na wniosek kierownika laboratorium.

Legalizacja, wzorcowanie i sprawdzenie wyposażenia pomiarowego.

Za opracowanie programu legalizacji / wzorcowań / sprawdzeń odpowiedzialny jest kierownik laboratorium. Realizację programu legalizacji / wzorcowań nadzoruje i koordynuje Nadzorujący wyposażenie pomiarowe. Realizację programu sprawdzeń nadzoruje i koordynuje kierownik laboratorium. Program legalizacji / wzorcowań / sprawdzeń zatwierdza kierownik laboratorium.

Sposób ustalania częstotliwości legalizacji / wzorcowań / sprawdzeń.

Częstotliwość legalizacji ustalana jest w oparciu o przepisy metrologiczne, a częstotliwość wzorcowań / sprawdzeń ustalana jest w oparciu o przepisy metrologiczne, zalecenia producenta przyrządu pomiarowego zawarte w instrukcji użytkowania.

W przypadku braku takich wymogów, częstotliwość wzorcowań / sprawdzeń ustalona jest indywidualnie dla każdego przyrządu pomiarowego w zależności od:

  • Typu urządzenia,
  • Zakresu i ograniczenia warunków użytkowania,
  • Tendencji do zużywania się,
  • Warunków środowiskowych (temperatura, wilgotność)
  • Oczekiwanej dokładności pomiarów.

Częstotliwość legalizacji / wzorcowań / sprawdzeń wyposażenia pomiarowego zawarta jest w „Wykazie wyposażenia”. Legalizacji dokonuje się w urzędzie miar a wzorcowań dokonuje się w urzędzie miar lub laboratorium znajdującym się w „Rejestrze zatwierdzonych dostawców”.


Przykładowa częstotliwość wzorcowań i sprawdzeń urządzeń wykorzystywanych w laboratorium:

Termometry odniesienia. Termometry odniesienia zaleca się ponowne wzorcować w pełnym zakresie z zachowaniem spójności pomiarowej co 5 lat.

Termopary odniesienia. Ponowne wzorcowanie termopar odniesienia powinno zostać przeprowadzone w pełnym zakresie z zachowaniem spójności pomiarowej co 3 lata. Sprawdzenie w stosunku do termometru odniesienia zaleca się wykonywać z częstotliwością nie rzadszą niż 1 raz w roku.

Termometry i termopary robocze. Sprawdzenie w stosunku do termometru odniesienia powinno być przeprowadzone w punkcie topnienia lodu i/lub w roboczym zakresie temperatury nie rzadziej niż raz w roku.

Wagi. Wzorcowanie wag w pełnym zakresie przeprowadzane jest zazwyczaj z zachowaniem spójności pomiarowej jeden raz w roku.

Odważniki wzorcowe. Odważniki powinny być Wzorcowanie w pełnym zakresie z zachowaniem spójności pomiarowej co 5 lat.

Odważniki kontrolne. Sprawdzenie odważników przeprowadza się przy użyciu wzorowanego odważnika lub na wadze bezpośrednio po wzorcowaniu z zachowaniem spójności pomiarowej z częstotliwością 1 raz w roku.

Szkło miarowe. W przypadku szkła miarowego zalecane jest prowadzenie wzorcowania wagowego do wymaganej tolerancji z częstotliwością 1 raz w roku.

 

Sposób oznakowania wyposażenia pomiarowego.

Status wyposażenia pomiarowego zawarty jest na etykiecie naklejonej w widocznym miejscu na wyposażeniu pomiarowym.

Etykiety dla urządzeń grupy 1, 2, 4, zawierają następujące oznaczenia:

  • symbol laboratorium
  • oznacza grupę wynikającą z klasyfikacji wyposażenia pomiarowego, może być 1, 2 lub 4
  • kolejny numer wyposażenia w danej grupie w laboratorium
  • symbol statusu potwierdzenia metrologicznego, może to być legalizacja, wzorcowanie, sprawdzenie okresowe, sprawdzenie bieżące, legalizacja, wzorcowanie i sprawdzenie, wymagany przegląd

Informacja umieszczona na etykiecie informuje o stanie technicznym urządzenia laboratoryjnego

  • pasek zielony – sprawny, nadaje się do użytkowania
  • pasek czerwony – nie nadaje się do użytkowania (wyłączony z eksploatacji)

Etykiety dla materiałów odniesienia, zawierają następujące oznaczenia

  • symbol laboratorium
  • oznacza grupę wynikającą z klasyfikacji wyposażenia pomiarowego
  • kolejny numer materiału odniesienia w laboratorium

O przydatności do użytkowania wyposażenia z grupy 4 informuje nalepka, która naklejana jest po pozytywnym wyniku sprawdzenia.

Szkło pomiarowe kl. A – nalepka w kolorze zielonym

Szkło pomiarowe kl. B – nalepka w kolorze żółtym

Szkło nie oznakowane barwnym paskiem nie jest używane jako pomiarowe.

W przypadku wyposażenia o małych gabarytach etykietę nakleja się na opakowaniu (np. odważnik wzorcowy), nakleja na sztywną tekturkę i przywiązuje do przyrządu (np. termometru, lub mikropipety) lub oznakowuje odpowiednią szufladę, w której wyposażenie jest przechowywane i na niej nakleja etykietę. Za oznaczenie statusu potwierdzenia metrologicznego wyposażenia pomiarowego odpowiedzialny jest Nadzorujący wyposażenie pomiarowe. Sprawdzenia dokonywane w laboratorium przez pracowników obsługujących dane wyposażenie pomiarowe odbywają się zgodnie z fabryczną instrukcją użytkowania lub instrukcją sprawdzeń zatwierdzoną przez kierownika laboratorium.

Instrukcje sprawdzeń zawierają co najmniej następujące elementy:

  • Zakres stosowania podający, jakie wyposażenie pomiarowe jest sprawdzane według danej instrukcji,
  • Parametry lub wielkości, które mają być określone,
  • Wymagane wyposażenie, wzorce i / lub materiały odniesienia,
  • Warunki środowiskowe,
  • Opis wykonywanych czynności,
  • Kryteria przyjęcia / odrzucenia,
  • Sposoby zapisu wyników sprawdzania.

Sposób prowadzenia i przechowywania zapisów dotyczących legalizacji, wzorcowań i sprawdzeń.

Zapisy z legalizacji i wzorcowań dokonywane są przez Nadzorującego wyposażenie pomiarowe w kartach legalizacji / wzorcowań a zapisy ze sprawdzań przez pracownika użytkującego wyposażenie pomiarowe w kartach sprawdzań i przechowywane są w Książce wyposażenia pomiarowego. Pracownicy laboratorium użytkujący wyposażenie pomiarowe oraz dokonujący sprawdzeń znają instrukcje sprawdzeń, użytkowania i posiadają odpowiednie kwalifikacje.

Sposób oznakowania ważności legalizacji / wzorcowania / sprawdzenia na elementach wyposażenia pomiarowego.

W przypadku wyposażenia pomiarowego, które podlega legalizacji / wzorcowaniu, ich ważność oznaczona jest na etykiecie. Etykieta naklejona jest w widocznym miejscu na wyposażeniu pomiarowym.

Obsługiwanie wyposażenia pomiarowego.

W skład czynności obsługowych wchodzą przeglądy, modernizacje, naprawy. Plany czynności obsługowych wykonuje kierownik laboratorium. Za koordynację ww. czynności odpowiedzialny jest Nadzorujący wyposażenie pomiarowe, zgodnie z procedurą „Zakup usług i dostaw”. Okresowych przeglądów wyposażenia pomiarowego dokonują przeszkoleni pracownicy laboratorium lub wyspecjalizowane jednostki (serwis). Bieżące czynności obsługowe wykonywane są przez pracowników laboratorium obsługujących dane wyposażenie pomiarowe zgodnie z instrukcją (własną lub producenta wyposażenia pomiarowego). Częstotliwość przeglądów wyposażenia pomiarowego określona jest w wykazie wyposażenia.

Kierownik laboratorium zgłasza niesprawne wyposażenie pomiarowe Nadzorującemu wyposażenie pomiarowe i w porozumieniu z nim ustala tryb postępowania w przypadku konieczności dokonania naprawy / modernizacji. Po dokonaniu naprawy / modernizacji wyposażenie pomiarowe podlega sprawdzeniu / wzorcowaniu. O dopuszczeniu wyposażenia pomiarowego do dalszego użytkowania decyduje kierownik laboratorium, dokonując zapisu w Książce wyposażenia pomiarowego. Sposób oznakowania statusu obsługiwania na elementach wyposażenia pomiarowego.

W przypadku wyposażenia pomiarowego, które podlega okresowym przeglądom, status obsługiwania oznaczony jest na etykiecie urządzenia. Etykieta naklejona jest w widocznym miejscu na wyposażeniu pomiarowym.

Sposób sporządzania i przechowywania zapisów dotyczących obsługiwania.

Zapisy z czynności obsługowych dokonywane są w Kartach Obsługiwania przez pracownika laboratorium lub organizacji dokonującej obsługi i przechowywane w Książce wyposażenia pomiarowego.

Dokumenty związane.

  • Procedura „Zakup usług i dostaw”.
  • Procedura „Działania korygujące i zapobiegawcze”.
  • Instrukcje użytkowania, sprawdzenia wyposażenia pomiarowego znajdują się przy wyposażeniu pomiarowym, których dotyczą.
  • Instrukcje „Sprawdzanie szkła pomiarowego”

Zarządzenie plikami Cookies

Pliki Cookies są wyłączone.
Włącz pliki Cookies klikając "Akceptuję" w okienku komunikatu.

Więcej o ustawieniach prywatności

Strona domyślnie nie używa ciasteczek (cookies). Możesz zaakceptować cookies, aby umożliwić poprawne działanie wybranych funkcjonalności serwisu. Więcej informacji

The cookie settings on this website are set to "allow cookies" to give you the best browsing experience possible. If you continue to use this website without changing your cookie settings or you click "Accept" below then you are consenting to this.

Close